Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Misschien is het u tussen de kerstfeestelijkheden door niet ontgaan: de kerken in Nederland gaan op missie aldus de Nederlandse Zendingsraad en de Utrechtse hulpbisschop van de Rooms-katholieken, Mgr. De Korte. Het doel van deze missie is om verdere ontkerkelijking en Islamisering van de Nederlandse samenleving te voorkomen. Het is een feit, de kerken moeten in Nederland steeds meer inleveren. Dat terwijl er steeds meer moslims in Nederland komen met name doordat moslims grotere gezinnen hebben. Toch komt het mij wat vreemd over, deze motivatie om missionair te zijn. Zij lijkt voort te komen uit angst, angst om door ontkerkelijking te verdwijnen en door de Islam onder de voet te worden gelopen. Maar is dat wel een goede reden om missionair te zijn?

Is het christendom nu de enige ware godsdienst?

De vraag of we missionair moeten zijn in de zin dat we moeten proberen meer mensen christen te maken, is al oud. Jezus’ leerlingen kregen volgens het Matteüsevangelie de opdracht om alle volkeren over Jezus te onderrichten en ze te dopen. Deze passage noemen we ook wel het zendingsbevel. Eerst heeft het christendom zich over Europa verspreid, later met de ontdekkingsreizen over de rest van de wereld. Deze tweede beweging bracht het probleem met zich mee, dat de bekering van mensen met hun overheersing samen ging. De mensen werden niet alleen christen, maar tegelijkertijd door de blanken onderdrukt. Naarmate missionarissen meer over andere volkeren leerden, kwam steeds meer de vraag op of onze westerse cultuur wel echt zoveel beter was en of wij het recht hadden om mensen zo te bekeren. Wij maakten daarmee immers het bestaande geloof van de mensen kapot. Juist door andere culturen en geloven te bestuderen, vroeg men zich steeds meer af of het christendom wel de enige ware godsdienst was. Als je nu met missionarissen praat die in Afrika, Latijns-Amerika of Azië gewerkt hebben en die nu hun oude dag in Nederland doorbrengen, dan merk je hoe open hun geloof is, misschien soms wel te open.

God openbaart zich ook in alle godsdiensten, maar ten volle in het christendom.

Is het christendom nu de enige ware godsdienst? Vroeger was dit een duidelijk uitgemaakte zaak: Buiten de kerk was er geen heil. De eerste missionarissen gingen ook naar nieuw ontdekte gebieden, omdat ze die mensen moesten bekeren. Zo niet, dan gingen ze naar de hel. Later kwam de opvatting op dat als mensen nooit van Jezus gehoord hadden buiten hun schuld om, dan kon het toch niet zo zijn dat God die mensen naar de hel zou sturen?

Eind jaren ’60 van de vorige eeuw kwamen de bisschoppen van de rooms-katholieke kerk tijdens het Tweede Vatticaans Concilie tot de conclusie dat God zich openbaart in alle godsdiensten. De Geest waait waar Hij wil. Alle mensen stellen levens vragen: Waar kom ik vandaan? Wat heeft mijn leven voor zin? Waar moet het allemaal naartoe? Het zijn deze vragen die een Antwoord met hoofdletter zoeken, een algemeen verlangen naar een God, iets hogers, iets wat het leven zinvol maakt. Ons geloof in een goede, welwillende God laat ons erop vertrouwen dat die God alle mensen antwoord geeft, ook als ze een andere godsdienst aanhangen. Dat antwoord van God wordt wel altijd door mensen in woorden gegoten en daarom bestaat de openbaring van God nooit zonder de cultuur waar mensen in leven. Binnen die culturen geven godsdiensten antwoord en het is die religieuze basis die ons ertoe verplicht om moeite te doen om ook naar de antwoorden van andere godsdiensten te luisteren. Om te proberen die andere godsdiensten te begrijpen en om ze te respecteren. We moeten echter ook de verschillen durven zien. Niet alles gladstrijken tot een eenheidssoep en roepen ‘het komt allemaal op hetzelfde neer’. Dan doe je geen recht aan je eigen geloof of dat van een ander. Ook verschillen moet je respecteren en vanuit respect je eigen positie kiezen.

Binnen alle godsdiensten is er een belangrijke relatie tussen Christendom, Jodendom en Islam. Het zijn drie openbaringsgodsdiensten met dezelfde God. De Islam en het Jodendom hebben allebei Abraham als stamvader en het is te betreuren dat deze mensen elkaar in het Midden-Oostern zo naar het leven staan, terwijl het juist hun traditie is die hen verbindt. Dat komt aan de ene kant doordat de Islam iets geweldadigs in zich heeft, de Jihad. Hoewel veel moslims geweld afzweren, kan het feit dat de profeet Mohammed zelf oorlog voerde om mensen te bekeren altijd een reden zijn om zelf naar de wapens te grijpen. Het Jodendom heeft een geschiedenis van vervolging. Het is deze geschiedenis die van de staat Israël een militaire staat heeft gemaakt.

Het Christendom heeft een heel andere relatie met het Jodendom. Jezus was namelijk een Jood en zijn boodschap was in de eerste plaats aan de Joden gericht. Maar het is door Jezus dat christenen mogen delen in het verbond dat de Joden met God gesloten hebben. Zoals Paulus in de tweede lezing schrijft: "door de doop zijn ook wij nakomelingen van Abraham geworden". Ergens anders gebruikt Paulus een ander beeld: de christenen zijn als een loot, een jong takje, dat geënt is op de stam van het Jodendom. Dat heeft ook consequenties voor onze verlossing. De christenen kunnen niet zonder de Joden. Hun verlossing is onze verlossing en andersom. Helaas is er tussen Joden en Palestijnse christenen ook veel strijd.

Wij moderne mensen hebben het moeilijk. Wij kunnen ons niet meer van de rest van de wereld afsluiten en vergeten dat er ook mensen op deze wereld zijn die iets anders geloven dan wij. De vraag naar de waarheid moeten we daarom wel stellen, want het antwoord is niet vanzelfsprekend. Als we de waarheid zoeken, dan komen we bij God uit. De moeilijkheid is eerder wat mensen over hem geloven. Daar zijn de verschillen en daarin kunnen we dwalen. Zelf ben ik door de jaren heen steeds meer overtuigd geraakt van de waarheid van het christendom. Daarbij gaat het mij vooral om de verzoenende houding van Jezus. Jezus die naar mensen toegaat en ze niet veroordeelt, maar ze hun waardigheid laat behouden of zelfs teruggeeft, die vragen stelt en onrecht aanklaagt en die al rondtrekkend en verkondigend een gevaar wordt voor de machthebbers van zijn tijd. Niet omdat hij tot geweld oproept, maar doordat zijn boodschap onrechtvaardigheid onderuithaalt en de mensen dichter bij God brengt. Jezus sluit niemand uit, maar vraagt ons er voor anderen te zijn, roept ons op in vrede en gerechtigheid met anderen te leven, ongeacht hte geloof.

De boodschap van Jezus brengt heil en onheil, omdat het onderdrukking verbreekt.

In het evangelie van vandaag wordt Jezus een betwist teken genoemd en Maria wordt voor haar pijn gewaarschuwd. De verlosser van wie we de geboorte zojuist hebben gevierd brengt heil en onheil. Niet omdat Jezus een veroordelende rechter is, die alle ongelovigen ten onder laat gaan, maar door Jezus’ radicale houding en verkondiging van verzoening tussen God en mens en van mensen onderling. Jezus volgen betekent dat je bevrijd wordt van onderdrukking en dat maakt machthebbers onzeker zoals Herodes door het pasgeboren kindje Jezus onzeker wordt en tot geweld overgaat en zoals de hogepriesters Jezus door de Romeinen laten kruisigen. Toch leeft Jezus en zijn boodschap van gerechtigheid wordt nog steeds verkondigd, niet door geweld maar door machteloosheid, zo machteloos als een pasgeboren kind of een man aan het kruis.

Het is deze machteloze verzoenende houding van Jezus, die het christendom overtuigend maakt. Hoewel we daatmee niet meteen moeten zeggen dat andere geloven dwalingen zijn, mogen we wel erop vertrouwen dat ons geloof waar is.

Geen missie uit angst.

De Nederlandse kerken hebben besloten op missie te gaan om verdere ontkerkelijking en Islamisering van Nederland te voorkomen. In feite zijn we als oud-katholieken al veel langer bezig met onze missie. Maar wij richten ons niet op de redding van de Nederlandse cultuur. Wij zijn niet bang voor ontkerkelijking of voor onze moslimbroeders en -zusters. Wij willen niets voorkomen met ons werk. Wij willen gewoon kerk zijn, een teken van Gods koninkrijk, een plaats waar mensen gezamenlijk God kunnen ontmoeten. Wij zijn missionair, omdat we geloven dat Jezus ons een mooie boodschap heeft gegeven en wij als oud-katholieken een mooie kerk hebben die we graag met anderen willen delen.

Anders gezegd, missie is prima, maar doe het dan vanuit de overtuiging dat de boodschap van Jezus zo goed is, dat zij het verdient om verspreid te worden. Wij vieren nog steeds dat de Messias geboren is in Jezus Christus. Die blijde boodschap moeten wij uitdragen in de wereld. Dat is mijn en uw opdracht als christenen.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus