Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Je moet wel een beetje apart zijn om erop uit te gaan om een ster te volgen. Het is niet iets wat wij snel zouden doen. Overigens weten wij dat sterren zich niet verplaatsen aan de hemel tenzij ze vallen. Maar stel dat het kon, wie van ons zou dan getroffen worden door een ster, of een ander, klein teken? Misschien zoeken we het dichterbij: in een bijzondere ervaring in de natuur, of in een mooie kerk, misschien via een gedicht of een lied, iets wat ons raakt. Belangrijk is dat het de magiërs niet los liet. Zouden wij door zoiets geraakt kunnen worden?

Magiërs versus koningen

Casper, Melchior en Balthasar, zo staan de drie wijzen bekend. Waarschijnlijk zijn deze namen verbonden aan de traditie van C M B dat met krijt op de muur van een woning wordt getekend: Christus Mansionem Benedicat, Christus zegene dit huis. Zoals vertaald in de Nieuwe Bijbelvertaling, zijn de wijzen magiërs, magoi in het Grieks. In de traditie zijn het koningen, vanwege hun kostbare geschenken, maar ook vanwege de lezing uit Jesaja 60,3: koningen laten zich leiden door de glans van je schijnsel. Ook psalm 72 verwijst naar vorsten die schatting aan de nieuwe koning betalen. Het zijn in elk geval belangrijke, rijke en wijze of geleerde mensen.

Verder is belangrijk dat het heidenen zijn, niet-Joden. Dat is belangrijk voor het verstaan van de evangelist Matteüs, die zelf een Joodse schriftgeleerde was. Hij was verbaasd dat zijn Joodse medegelovigen Jezus niet als de Messias erkenden, maar de heidenen wel. Het komt vaker in zijn evangelie naar voren.

Als belangrijke heidenen staan de drie magiërs tegenover koning Herodes en de schriftgeleerden van Jeruzalem. Herodes is een machtswellustige koning. Hij is bang voor de nieuwe koning en wil met veel geweld de nieuwe koning vermoorden. De schriftgeleerden zijn mensen die wijs zouden moeten zijn. Zij kennen zelfs de profetische tekst over de messias in Bethlehem, maar zij nemen Jezus niet als messias aan. Ze zijn verbaasd en verontrust.

De magiërs hebben een andere houding. Ze zijn wijs, belangrijk, rijk, maar laten zich door iets raken, een nieuwe ster aan de hemel. In de tijd van Jezus was het een bekende uitspraak dat bij de geboorte van een nieuwe koning een ster komt, die opstijgt zolang hij meer macht kracht krijgt, maar die valt als de koning valt. Het gaat erom dat het mensen zijn die de Joodse traditie niet kennen, misschien helemaal niet een nieuwe koning verwachten. Zij kennen de Messiaanse traditie niet en toch laten ze zich raken door de nieuwe ster. Ze pakken hun spullen en gaan op weg. Ze maken een lange, misschien wel gevaarlijke reis om de nieuwe koning te eren, meer willen ze niet. Ze willen niets van hem, maar knielen bij het kind neer en bieden het geschenken aan.

Openheid voor een ster

Het verhaal van de drie wijzen geeft belangrijke kenmerken van God weer, namelijk dat Hij een openbarende God is. Geen God die zich verborgen houdt, maar die zich laat kennen, zich met mensen bemoeit. Maar Hij is geen God die dat met veel toeters en bellen doet. Het gebeurt subtiel met kleine tekens, eerder een zacht briesje van Elia dan een zware storm. Een ster die je moet opmerken en je dan door laten fascineren, zodanig dat je op weg gaat.

Het verhaal zegt ook iets van de gelovige houding, wat relevant is met name voor de kerk en kerkelijke mensen: wie God wil kennen, moet niet bezig zijn om zijn macht en positie te verliezen. We mogen dus als Oud-Katholieke Kerk, als pastoor of wie dan ook met een positie, vasthouden aan die positie. We mogen niet te veel bezig zijn met de macht van de kerk, met het instituut. Ook mogen we niet met oogkleppen op ons vasthouden aan de traditie, zoals de stoffige schriftgeleerden van Jeruzalem. Veel christenen kennen de Bijbel wel (een beetje), maar halen er niet uit waar het om gaat. De schriftgeleerden waren bekend met de messiaanse belofte, toch zijn niet zij, maar drie heidenen die de hele traditie niet kennen, de mensen die bij Jezus neerknielen. Soms vind je meer openheid en eerbied voor de betekenis van geloof en kerk bij mensen buiten de kerk dan bij eigen parochianen. Dat komt omdat we vaak vastzitten. Vaak kun je in gesprek met mensen buiten de kerk weer inzien hoe waardevol iets is of wat iets kan betekenen.

Wie een openbaring van God wil, moet zich dus kwetsbaar en open opstellen, niet bang voor de eigen positie of macht en zeker niet vastzitten in de traditie. God is blijvend verrassend. Dat moet ook wel, want het boek van de Openbaring zegt: Zie ik maak alles nieuw.

Laten raken

Je kwetsbaar opstellen, open staan, het zijn belangrijke houdingen als voorwaarde om je te laten raken. Maar waardoor kunnen we dan geraakt worden? De magiërs bestudeerden de sterren. Waar zijn onze sterren? Ze zijn moeilijk in onze cultuur te vinden, die vooral door de media van tv en internet bepaald wordt. Natuurlijk is er veel inspirerends te vinden op de tv en op internet, maar er is ook ontzettend veel dat juist afstompt. Daarom is het belangrijk ook inspiratie te zoeken in het leven, in gebeurtenissen van het dagelijkse leven, het omgaan met de partner of het gezin, met collegae of buurtgenoten. Inspiratie vind je in de natuur, de literatuur en vooral in poëzie. Natuurlijk zijn er de expliciet religieuze bronnen, de kerk, de Bijbel, religieuze en spirituele boeken en natuurlijk de stilte. Openbaring vraagt om aandacht, om momenten van niet in beslag genomen worden door de alledaagse, soms schreeuwerige werkelijkheid, maar om momenten van aandacht voor iets meer dan het alledaagse. Dan kun je een glimp van God opvangen. Wanneer je dat overkomt, moet je het niet meer loslaten, maar geraakt op weg gaan, de ster achterna. Dan als je God hebt ontmoet, kun je net als de drie wijzen niet meer langs dezelfde weg terug. Je leven is veranderd. Je bent geraakt en dan kun je niet meer op de oude manier verder, maar moet je andere wegen voor het leven zoeken. Dat wij open mogen staan voor Gods openbaring en dat Hij ons leven mag veranderen.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus