Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Wat is liefde? Als je kijkt naar de media dan zien we dat liefde vooral te maken heeft met verliefd zijn. Het feest van de liefde is in onze cultuur Valentijnsdag. Dan gaat het inderdaad vooral om verliefd zijn, houden van de partner, om verlangen en erotiek. Wat breder is de liefde die we kennen bij Kerstmis. Kerstmis wordt ook verbonden met liefde maar dan is het wat breder, je gezin, familie of je vriendenkring. Kerstmis is bij uitstek het feest van tijd doorbrengen met je familie en vrienden.

In het christendom hebben we het veel over liefde, over naastenliefde. God is liefde. Je moet de Heer, je God, liefhebben. Is dat dezelfde liefde als de liefde van Valentijnsdag of Kerstmis? Ik denk dat we de liefde tot God en de naaste niet als een verliefdheid moeten zien, hoewel sommige mysticae wel op een erotische wijze over hun verlangen en eenwording met Christus schrijven. Maar kun je van God houden zoals je van je familie of vrienden houdt? Is God niet je Vader? Laat Jezus zich niet als ene vriend kennen? Of is er een verschil? Wat is dan dat verschil?

De basis van de liefde

Misschien is het verschil tussen de liefde die we voelen voor onze partner, familie of vrienden en de liefde tot God dat de liefde tot God veel abstracter is. Er is geen duidelijke ander die je kunt zien of op een duidelijke wijze horen en voelen. God is geen gelijkwaardige ander, maar een groot mysterie waar we ontzag voor hebben, maar ons ook toe aangetrokken voelen. Het is ook geen gewone wederkerige liefde. De liefde van de mens naar God is geen voorwaarde voor de liefde van God voor de mens. Het is eerder andersom. Als we de evangelist Johannes mogen geloven, is de liefde van God voor de mens de basis waarop wij als mensen kunnen liefhebben. Menselijke liefde is dus een antwoord of reactie op de liefde die God voor ons heeft. En die liefde die de basis is voor ons liefhebben doet daarmee tegelijkertijd een beroep op onze liefde. Gods onbegrensde liefde vraagt van ons onze liefde zo op te rekken dat ze gelijkvormig wordt aan Gods liefde.

Een liefde die verder gaat

Iedereen houdt van zijn familie en vrienden. God liefhebben en je naaste is niet zo moeilijk. Vergeven doe je vaak in je kleine kring. Vaak gaat het om kleine conflictjes, vervelende woorden en kwetsuren. In die kleine ruzies vind je vaak de relatie tot je dierbare belangrijker dan het belang waar het om gaat. Daarin vind je vaak de kracht om de ruzie te verzoenen. Hoewel binnen families en vriendenkringen soms zware ruzies verzoend moeten worden, is dit slechts een klein deel van de liefde, waar Jezus het over heeft. Dit liefhebben van je eigen kleine kring is niet het voornaamste gebod. De liefde moet verder gaan, is radicaal, zoals we in het leven van Jezus en in dat van zijn apostelen kunnen zien.

Vandaag gedenken we de apostelen Simon en Judas. Simon de ijveraar stond bij de autoriteiten als een demontrant bekend. Hij werd door de Romeinen in de gaten gehouden. Judas kennen we als schrijver van de laatste brief van het Nieuwe Testament. We leren hem daar kennen als een strijdlustige en krachtige persoonlijkheid. Twee felle types dus die voor hun bekering geweld niet schuwden. Juist door hun bekering tot volgeling van Jezus werd die ijver en strijdlust omgezet in een brandende liefde voor het evangelie. Als martelaren gaven zij een getuigenis van de grensoverschrijdende liefde die Jezus bedoelt. Het gaat hier om een liefde tot in de marteldood, een sterven voor de boodschap van Jezus, omdat deze het niet verdraagt om gesmoord te worden door onderdrukking.

De liefde tot God en de medemens zoals Jezus het bedoelt vraagt ook van ons christenen radicaliteit. Het gaat om liefde tot in het uiterste. Dat betekent zelfverloochening. Dus geen liefde alleen voor je partner, je gezinsleden, familie of vrienden, maar een liefde die buiten die kring treedt. Natuurlijk zijn er omstandigheden, zoals bij misbruik en andere vormen van mishandeling, waarin de zelfopofferende liefde kan leiden tot het steeds maar doorgaan van de mishandeling. Dat wordt niet bedoeld met radicale liefde. Echte liefde betekent in die situaties juist bescherming van jezelf en afstand nemen van de dader. Liefde als zelfverloochening betekent niet dat onderdrukking en mishandeling maar geaccepteerd moeten worden.

Bij radicale liefde gaat het om iets anders: Een leven van toewijding aan het evangelie, dat betekent een liefde die mensen vrijmaakt. Dat lijkt abstract, maar dat kan heel concreet worden. Het is liefde die zich vertaalt in solidariteit met armen, zwakken, zelfverloochening door eigen belangen op te geven voor die van de zwakken. Levenskeuzes maken ten gunste van de medemens; de generaties na ons en de mensen aan de andere kant van de wereld. Een open, kwetsbare houding naar anderen toe, ontwapenend zijn bij conflicten, liever kwaad verduren dan veroorzaken. De simpele keuze van een middelbare scholier om zonder een mes op school te komen, terwijl hij weet dat anderen er wel een hebben. De werknemer die van een promotie afziet, omdat hij dan in een positie komt, waar hij moreel onverantwoorde beslissingen moet nemen. Het steeds weer aangaan van een gesprek met gekwetste mensen, ook al heb je het als gesprekspartner zwaar te verduren. Op allerlei manieren kan de grensoverschrijdende liefde concreet worden en daardoor vruchtbaar.

De Heer, uw God en de naaste

God vraagt van ons dat we liefhebben als antwoord op de liefde die Hij ons geeft. We moeten Hem liefhebben, maar vooral ook onze medemens. Jezus leert ons dat het daarbij niet alleen gaat om de mensen uit onze eigen kring, maar juist ook om mensen die daarbuiten vallen en die we juist vanwege die liefde welkom heten in onze kring. Dat vraagt om openheid en kwetsbaarheid, om geduld en volharding en soms het doorstaan van lijden vanwege een hoger ideaal. Daarin volgen we het voorbeeld van Jezus en zijn apostelen, zoals de heilige Simon en Judas.

Het einde van het kerkelijke jaar

We naderen het einde van ons kerkelijke jaar. Daarna begint weer de advent, waarin we opgaan naar Kerstmis. Laat de advent dit jaar een scholing zijn in liefde. Geen abstracte liefde, geen liefde die zich beperkt tot ons kleine kringetje, maar een concrete liefde die zich vertaalt in solidariteit met de armsten en zwaksten, in openheid en kwetsbaarheid naar vreemden en verzoening met onze vijanden. Dan is onze liefde bevrijdend en voldoen we aan het voornaamste gebod.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus