Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Zoals u bij de mededelingen hebt gehoord, zullen we in de Veertigdagentijd weer het groot huisbezoek organiseren. Vorig jaar heb ik u vooral gevraagd naar wat u verwacht of wilt van de kerk. het werd duidelijk dat de zondagse eucharistieviering voor de meeste mensen zeer belangrijk was. Het is heel fijn dat een gemeenschap de eucharistie weet te waarderen en dat zij graag als gemeente samenkomt om Christus’ aanwezigheid te vieren. De vraag naar andere behoeften bleek moeilijker te beantwoorden. U was veelal tevreden met de zondagse kerkdienst.. Ook in andere parochies blijkt de zondagse eucharistieviering het centrum van het kerkelijke leven te zijn. Veel mensen zijn Oud-katholiek of bezoeken de Oud-katholieke kerk vanwege de liturgie. Een liturgie die met zorg van veel mensen iedere zondag weer gestalte krijgt.

Liturgie en eredienst op zichzelf worden door de Bijbel bekritiseerd

Liturgie is het hart van het gelovige leven. God danken voor de schepping en de verlossing is een mooi menselijk antwoord op Gods goedheid. Het is als het ware een bekroning, het vieren van het christelijke leven. Dat laatste brengt ook een waarschuwing met zich mee. Liturgie en eredienst op zich worden namelijk in de Bijbel sterk bekritiseerd.

God wil geen tempeldienst zonder gerechtigheid

In de eerste lezing vertelt de profeet Maleachi hoe God zal terugkeren naar de tempel en de tempeldienst zal zuiveren, zodat er weer offers worden gebracht die God behagen. Maar waarom was dat nodig? Wat was er aan de hand met het volk van Israël, met de tempeldienst, dat maakte dat God de offers onaanvaardbaar zou vinden?

Als we de profeten zoals Jesaja en Jeremia, maar ook Maleachi erop naslaan, dan blijkt dat de tempeldienst vaak een lege vroomheid was. Offers brengen zoals het in de Wet van Mozes staat, maar aan de ethische geboden hield men zich niet. Uitbuiting van zwakkeren, het nalaten van de zorg voor weduwen en wezen, grootgrondbezitters die kleine boeren ruïneerden, het kwam allemaal voor. Uitbuiting aan de ene kant en vroom doen aan de andere kant, dat gaat er bij God niet in. In de Veertigdagentijd zullen we het Lied van het oprechte vasten weer zingen en dan zegt God: “Dan hoef ik uw vasten niet!” Kijken we naar de geboden voor Israël zoals de 10 geboden, dan zien we altijd geboden ten aanzien van God: God liefhebben, zijn Naam niet ijdel gebruiken, geen beelden maken, geen andere goden aanbidden en aan de andere kant regels hoe je met je medemens omgaat: je ouders eren, niet doden, niet stelen, niets van je naaste begeren, geen valse getuigenissen afleggen, etc. Een zuivere eredienst, een goede liturgie vraagt dus niet alleen om het volgen van de rituele regels, maar ook om rechtvaardigheid tegenover je medemens. Maar wat heeft dat nu met Maria Lichtmis te maken?

Na Jezus is er geen offer meer nodig, maar navolging

Simeon, Maria en Jezus geschilderd door Rembrandt

Traditioneel wordt met de Opdracht van de Heer in de tempel gevierd dat de eredienst weer gezuiverd wordt, doordat Jezus in de tempel is gekomen. Het is niet letterlijk een zuivering van de Joodse tempeldienst, zoals we die zouden kunnen verwachten vanuit de profetie van Maleachi. De tempel zal immers in 70 na Christus verwoest worden. De Joden kennen nu geen tempeldienst meer. Maar als we de Hebreeënbrief goed lezen, dan zien we dat met Jezus een nieuwe eredienst begint. Niet het offeren van dieren in de tempel, maar Jezus is zelf de hogepriester en het lam Gods. Er hoeven niet allerlei offers gebracht te worden om weer op goede voet te staan met God. Jezus heeft zichzelf immers voor eeuwig aan het kruis geofferd. Dat offer is onherhaalbaar. Daarom hoeven wij niets meer te offeren om God gunstig te stemmen. Dat is allemaal met Jezus al gebeurd. Hier ligt het verschil tussen de oude katholieke leer over de eucharistie en de protestantse leer. De oude katholieke opvatting leerde dat het priester iedere keer bij de eucharistie het kruisoffer herhaalde in het misoffer. De reformatoren kwamen hier tegen in opstand, want in de Hebreeënbrief staat dat Jezus het offer eens en voor altijd heeft volbracht. Het hoeft dus niet herhaald te worden. Tegenwoordig leert ook de katholieke kerk dat de euchatistie geen misoffer meer is, maar een oproepen van de genade die plaatsvond bij het laatste avondmaal en de dood en verrijzenis van Jezus.

Hierin wordt ook duidelijk waarom met Jezus de eredienst gezuiverd is. God wil geen offers als die niet samengaan met gerechtigheid. In Jezus hoeven we geen offers meer te brengen, maar bieden we onszelf, onze daden van gerechtigheid en onze toewijding aan God aan. Het gaat niet meer om offers brengen om God gunstig te stemmen, maar om samenkomen, Christus’ aanwezigheid in brood en wijn vieren en als volgelingen van Jezus zijn boodschap van het koninkrijk Gods verder verspreiden.

De zuivere christelijke eredienst komt dus niet alleen aan op een mooi ritueel op zondagmorgen, maar om het vieren van het christelijke leven dat zich altijd, zeven dagen per week, ieder uur van de dag voltrekt. Christelijke eredienst of liturgie kan daarom alleen de kroon op het christelijke leven zijn. De theoloog Chauvet noemde de liturgie, de kerkdienst een soort tussenstation. In de liturgie laten we ons raken door het evangelie en geïnspireerd volgen we na de kerkdienst Jezus na. De liturgie wordt daarom getoetst in onze daden. Zonder een goede levenswandel blijft de kerkdienst waardeloos.

Liturgie is belangrijk, maar alleen eucharistie vieren is niet voldoende.
De Oud-katholieke kerk is een liturgische kerk. Er wordt veel zorg en aandacht aan de kerkdiensten gegeven. Vaak is de liturgie de reden waarom mensen Oud-katholiek worden. De zondagse viering is het moment waarom de gemeenschap samenkomt, haar eenheid ervaart en haar christelijke identiteit, haar christen-zijn beleeft. Maar God neemt daar, als we de Bijbel mogen geloven, geen genoegen mee. God wil geen lege tempeldienst, maar vraagt om gerechtigheid. God vraagt om een zuivere eredienst, gezuiverd door het leven, de dood en de verrijzenis van Jezus. Als kerk hebben we de opdracht om liturgie te vieren, om het Laatste Avondmaal opnieuw te beleven tot gedachtenis aan Jezus. Die zuivere eredienst kan alleen bestaan als zij steunt op een christelijke levenswandel. Daarmee mogen wij als Oud-katholieke kerk gewaarschuwd zijn, mogen we ons uitgedaagd voelen. Is onze eredienst wel zuiver? In hoeverre leiden we een christelijk leven? Speelt ons geloof ook buiten de zondagochtend een rol in ons leven of is het slechts een zondagochtend hobby? Volgen we werkelijk Jezus’ voorbeeld na?

Dagelijks geloven

U zult het wel gehoord hebben in de mededelingen en u ontvangt er nog een brief over: Woensdag begint de Veertigdagentijd en daarmee komt het groot huisbezoek. U kunt zich daarvoor opgeven bij mij ( ). Het thema is dagelijks geloven. Wat doen wij in het dagelijkse leven met ons geloof en wat doet het geloof met ons? Ik zou graag met u hierover in gesprek gaan, zodat we als parochie kunnen onderzoeken in hoeverre onze liturgie wel zuiver is, in hoeverre ons eucharistie vieren echt de bekroning op een christelijk leven is, in plaats van een lege tempeldienst die God niet kan behagen. Dat we als parochie mogen opgaan tot het altaar van God, de God van onze jubelende vreugde.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus