Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Stond op Goede Vrijdag de dood van Christus centraal, met Kruisverheffing is dat het teken van zijn dood: het kruis. Het kruis dat door Christus’ verrijzenis uit de dood tot overwinningsteken is geworden.

Op deze dag zien we gelovig op naar de gekruisigde die alle mensen tot zich trekt. In dit opzien naar het kruis ligt ook de oorsprong van dit feest:
aan de viering van de inwijding van de heilig Grafkerk te Jeruzalem
(13 september 335) was de plechtigheid verbonden van het tonen van het ware Kruis, dat ter verering werd opgeheven, zoals thans nog geschiedt in de liturgie van Goede Vrijdag.

Opziende naar het Kruis van Christus kunnen ook wij vernemen dat we in dit Teken zullen overwinnen en eeuwig leven hebben. Komt, laat ons aanbidden.

Gij zijt in glans verschenen

Gij zijt in glans verschenen,
verschenen voor altijd.
Gij wilt uw kruis ons lenen,
als licht van eeuwigheid.
Geen ondergang kan dreigen,
of heerlijk rijst uw beeld,
en doet ons mee ontstijgen
in glans die alles heelt.

(Gezangenboek.615,3)

Zusters en broeders, het kruis is hét symbool van Christus Jezus. Het kruis stelt Hem in ons midden present, zijn leven, zijn dood en zijn verrijzenis. Het kruis: van schandhout verheven tot levensboom. Het kruis bezit een ongekende symboolkracht.

Een horizontale en een verticale lijn die elkaar kruisen. Die horizontale en verticale beweging kunnen we ook waarnemen in de schriftlezingen van het feest van Kruisverheffing.

De horizontale lijn

Ongeduldig en morrend sjokken de Israëlieten door de woestijn.
Hier en daar vinden ze wat eetbaars op hun weg: manna.
In de verte de alsmaar terugwijkende horizon van een eindeloze woestijn.
Kun je je iets horizontalers voorstellen?
Slangen maken zich los uit het zand en bijten in de hielen van de zwervers.
Deze horizontale beweging naar een onbekende toekomst
geeft de Israëlieten het gevoel dat het allemaal tot niets leidt.
De enige zekerheid is de sluipende dood.
Dan verandert Mozes de richting van de beweging.

De verticale lijn

Mozes slaat een paal in de grond en hangt er, verticaal, een bronzen slang aan. De Israëlieten worden aldus gedwongen om de ogen opwaarts te richten. Al sinds onheuglijke tijden staat bij alle godsdiensten de omhooggaande lijn voor de weg naar God, de richting van de Eeuwige. De horizontale lijn die geen uitkomst biedt en die uiteindelijk voert naar de dood, wordt doorgesneden en beëindigd door de verticale lijn: de Eeuwige biedt nieuw perspectief. Er is weer leven.

Het evangelie van vandaag

Het evangelie van vandaag geeft in eerste instantie alleen verticale lijnen te zien: Jezus, de Christus, komt van God en daalt neer op aarde: Kerstmis. Zijn weg is het om terug te gaan naar God en dus om te verrijzen en op te stijgen: Pasen. Die verticale lijn is de lijn van Jezus’ leven.

De horizontale lijn wordt aangeduid met de woorden: “Zo moet ook de Mensenzoon omhoog geheven worden”. Wij weten wat daarmee bedoeld wordt: Deze Mensenzoon moet hangen aan de kruisbalk. De kruisbalk is de horizontale lijn die de dood dient en die de verticale lijn dwarsboomt, doorkruist. We moeten hierbij bedenken dat op de plaats van de kruisiging
de palen reeds in de grond stonden. De tot de kruisdood veroordeelde droeg de dwarsbalk. Daaraan werd hij vastgemaakt, waarna de dwarsbalk aan de paal werd gehecht.

De verticale lijn is de weg naar God, de horizontale lijn de weg van de wereld. De wereld kan je dwarsbomen op je weg naar God, je vastpinnen op haar dwarsbalk. Zo verging het Jezus. Zo kan het zijn volgelingen vergaan. Niet omdat God zijn Zoon en ons wil laten lijden. In tegendeel, maar lijden moet je soms op de koop toe nemen als inbegrepen of als consequentie van je trouw aan God en mensen.

Laten we daarom nog even ingaan op de betekenis van de schriftlezingen van vandaag voor ons persoonlijk leven.

Tegenslag

Wat zou er door de hoofden van de Israëlieten zijn gegaan toen zij achter Mozes aan de woestijn ingingen? Op zoek naar een uitweg uit hun problemen zullen ze zich behoorlijk tekortgedaan hebben gevoeld. Wat zou dát schitterende televisie zijn geworden! Een boeiend groepsproces met onderlinge ruzies, pesterijen en onvrede. In tegenstelling tot het leven zoals het ons vaak op tv wordt voorgehouden, was er geen snelle oplossing voorhanden. De Israëlieten waren ongeduldig en keerden zich tegen Mozes.

De herinnering aan wat geweest was, de knellende banden van de slavernij, raakte in de vergetelheid. Uitzichtloosheid en de ongemakken van de reis namen de overhand. Er moest verandering komen en wel meteen!

Ik denk dat wij ons hier best iets van kunnen voorstellen. Hoe vaak hebben wij zelf niet het gevoel dat wij maar voort ploeteren zonder zicht te hebben op waar wij naar toe gaan, laat staan waarom? Wanneer wij vast komen te zitten in toekomstdromen die ons eerder knechten dan bevrijden,
kunnen wij ons misschien herkennen in de situatie van de Israëlieten. Bij tegenslag gaan mensen nu eenmaal mopperen en ofschoon wij niet worden overvallen door een plaag giftige slangen, kennen wij allemaal periodes van ziekte of problemen, en dan zuchten wij ook! Immers, menen wij niet dat de mens voor het geluk geboren is? En worden wij niet opstandig wanneer ons dit geboorterecht ontzegd wordt?

Een ander perspectief

Hoe gemakkelijk is het om mee te gaan in het gemopper van de Israëlieten? Of kunnen wij ook een andere positie innemen, die van een toeschouwer? Niet die van een televisiekijker die klakkeloos alles aanneemt wat hem wordt voorgeschoteld, nee, maar van iemand die kijkt vanuit het perspectief van Gods geschiedenis met de mens.

Israël ging gebukt onder de slavernij en riep om hulp. De Eeuwige hoorde hen aan en stuurde Mozes om zijn volk naar de vrijheid te leiden. Maar met alle tegenslag in de woestijn werd het opstandig. Dat de tocht naar het beloofde land veertig jaar duurde, was niet voor niets. Veertig jaar staat namelijk voor een mensenleven, de reis die wij allemaal maken door deze wereld. Ons leven lang trekt God met ons mee door oase én woestijn. God alleen kan ons bevrijden uit de ketens die wij met ons meesjouwen. De vraag is of wij God dit laten doen op zijn eigen tijd.

In de brief aan de Filippenzen vertelt Paulus hoe Gods Zoon de gestalte van een slaaf heeft aangenomen. Ook Hij moest mens worden onderweg! Ook Hij had tijd nodig om zijn weg te vinden en, toen eenmaal duidelijk werd wat de implicaties hiervan waren, deze te accepteren. Heel herkenbaar, want hoe vaak verzuchten wij zelf niet met Jezus’ woorden: “Mijn God, Mijn God, waarom hebt U mij verlaten?” De reis naar menswording kost tijd, soms een heel leven.

Levensweg

Jezus, de Christus, is aan mensen gelijk geworden en weet daarmee als geen ander hoe zwaar onze levensreis kan zijn. Tegelijkertijd hield hij zijn ogen gericht op de weg die Hij te gaan had. Hij liet zich niet verleiden tot snelle oplossingen of gemakkelijke uitwegen. Want een levensreis maken met God aan je zijde kost tijd.

Zoals vroeger reizigers aan de hand van de sterren reisden, zo reizen wij nu met Gods Woord als onze gids. Sterker nog, God heeft ons een leidsman gestuurd in zijn Zoon, de nieuwe Mozes, die ons voorgaat op de weg die ieder van ons te gaan heeft.

Het probleem is dat wij soms onze blik op valse sterren richten. Wij worden verblind door de makkelijke oplossingen. Waarom zouden wij ploeteren als er een snelle weg is? Jezus laat ons zien dat de weg die Hij is gegaan, aan de hand van de Vader door lijden en dood heen, ons tot nieuw leven zal leiden.

Wanneer het leven ons tegenzit, willen we vluchten in onbereikbare dromen,
maar in ons hart weten we dat dit doodlopende wegen zijn.

Het kruis als wegwijzer

In de woestijn keken de Israëlieten de dood in de ogen. Pas toen Mozes de slang omhoog hief, week het gevaar. Welnu, dat is precies de betekenis en de werking van de Kruisverheffing.

Wanneer we gevaar lopen, richten we onze ogen op het kruis, want zoals het kruis Jezus door de dood naar nieuw leven gebracht heeft, zo wijst het ons de weg. Wij reizen met Gods belofte in gedachten: HIJ heeft de wereld zijn eniggeboren Zoon geschonken, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.

Het kruis opnemen

Wanneer wij bereid zijn om een onzekere toekomst met vertrouwen tegemoet te gaan, ongeacht hoe die toekomst zal uitvallen, houden we de mogelijkheid van onvermoede ontwikkelingen open en kunnen wellicht nieuwe horizonten oplichten. Voorwaarde is niet alleen dat we het kruis van Christus voor ogen houden, maar ook dat we, naar Jezus’ woord, óns kruis op ons nemen.

Wat dat is, ons kruis opnemen, is misschien wel het beste omschreven door de geestelijk schrijver W.Grossauw, in de jaren veertig van de vorige eeuw. Dat is kort samengevat: Ons kruis is allereerst datgene wat wij niet zelf hebben gewild. Het kruis… dat ben ikzelf! Ik heb mijzelf te aanvaarden, met mijn gebreken en begrenzingen… Mijn kruis zijn de mensen met wie ik leef, die ik om Christus’ wil niet alleen wil verdragen, maar ook liefhebben. Mijn kruis is het hele leven met al zijn omstandigheden… De mens moet zijn tijd, en de mensen van zijn tijd, liefdevol aanvaarden. Dát is zijn kruis, en tegelijk: de poort naar de toekomst, de poort naar de opstanding.

Wij aanbidden U, Christus, en wij loven U, omdat Gij door uw heilig kruis de wereld hebt verlost.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus