Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

De lastigste dagen om preken zijn de hoogfeesten zoals Kerstmis en Pasen. Het is voor de pastoors en predikanten lastig om op die dagen met een goede boodschap te komen. De teksten zijn elk jaar hetzelfde en hoe kun je dan ieder jaar weer iets origineels verzinnen? Hoe kun je je boodschap relevant houden voor de mensen. Verzand je niet snel in clichés? Worden woorden niet leeg of je verkondiging saai? Zelf probeer ik dat te voorkomen door speciaal een invalshoek te kiezen vanaf het begin van de advent tot en met kerstochtend. Aan u is het om te bepalen of me dat gelukt is. Hoe dan ook, dit jaar is het leidende thema veranderen, in beweging komen, je gewoontes doorbreken en kiezen voor het evangelie.

Hoe kan een feest dat je ieder jaar viert en dat zo sterk gecommercialiseerd en verburgerlijkt is, je nog veranderen? Kerstmis als feest van verandering ligt niet voor de hand. Zeker, Kerstmis als geboorte van de Messias, als begin van Jezus’ opdracht, is goed te verbinden met verandering, maar het Kerstfeest zelf maakt dit moeilijker. Geen enkel ander feest is immers zo sterk gecommercialiseerd en verburgerlijkt als als Kerstmis. Onze secretaris stuurde mij een reclame door van een bedrijf met de leus: Zorg dat je krijgt wat je wilt met Kerst! Steeds meer mensen kiezen ervoor om cadeautjes onder de kerstboom te leggen. Kerstmis is een feest dat vooral gevierd wordt met lekker eten en drinken en cadeautjes. De kerstvoorbereiding betekent vooral inkopen doen. Statistiekbureaus geven elk jaar weer voorspellingen van de miljoenen die we elk jaar aan de feestdagen uitgeven. Wat kan Kerst dan anders veranderen dan je positieve saldo in een negatieve? Hoe kan een kerk de Kerstboodschap nog verkondigen in een tijd, waarin het feesten voorop staat en de kerststal een voorwerp is geworden dat de kerstsfeer bevordert?

Kerstmis kan je veranderen als je je tijdens de advent goed voorbereidt.

We hebben ons de afgelopen weken kunnen voorbereiden op Kerstmis tijdens de Advent. Vier weken, waarbij telkens een ander thema naar voren kwam. Het begon met het zien van de tekenen van de tijd. Je bewust worden van wat er mis is met jezelf en met de wereld. De tweede zondag ging het om bekering, om verandering. Als je weet wat er mis is, weet je ook wat je moet veranderen. En geïnspireerd door het evangelie mogen we op de derde zondag blij zijn dat het ook anders kan. Dat een wereld met lijden en dood niet de enige mogelijkheid is, maar dat God het leven anders bedoeld heeft en dat we vanuit het evangelie dat leven kunnen lijden. Dat nieuwe leven, is het begin dat wordt aangekondigd op de vierde zondag en ingeluid met Kerstmis. Doordrongen van die kans om op een ander leven, van de mogelijkheid van verandering, kan Kerstmis ons omvormen, kunnen we echt veranderen.

Daarmee is niet alles gezegd en gedaan. Kerstmis is niet de voltooiing van de verandering. Het is meer alsof je een boodschapper hoort met goed nieuws, zoals in de lezing uit Jesaja. Het volk dat in ballingschap is, door vijanden weggevoerd, krijgt te horen dat God het wil bevrijden, weer terugbrengen naar hun eigen land. God zelf zal weer bij hen wonen en hun koning zijn. Het is nog niet zover dat het volk al terug is, maar de boodschap is gehoord en geeft de mensen nieuwe hoop.

We hebben weer het moeilijke stuk uit het Johannesevangelie gelezen, waarin hij alles even samenvat. Johannes noemt Jezus het woord, je zou ook boodschap mogen vertalen. Ook Johannes verkondigt niet dat alles koek en ei is, maar hij vertelt dat het Woord is gekomen, licht in de duisternis. Niet een licht dat de duisternis opheft, maar dat de duisternis verbreekt. Veel mensen zullen het niet aannemen, maar de mensen die het Woord wel aannemen, worden kinderen van God. Met dat aannemen van de booschap hebben we precies beschreven wie wij als christenen zijn: degenen die de boodschap hebben gehoord. Wij kunnen zijn als het volk in gevangenschap dat de boodschap krijgt dat God ons zal vrijlaten. Wij zijn degenen die de boodschap mogen aannemen om kinderen van God te worden.

Maar dan moeten we de boodschap wel aannemen. Afgelopen zondag hebben we gelezen over koning Achaz van Judea die God om een teken mag vragen, omdat zijn land bedreigd wordt. Hij weigert. Niet omdat het nou zo’n vrome man is, maar omdat hij zich moet overgeven aan de wil van God en het niet meer in de hand heeft. De booschap van het evangelie aannemen, betekent een risico nemen. Je neemt afstand van wat je gewend bent, van wat de norm is, wat er van je verwacht wordt. Je luistert niet langer naar wat men wil of naar wat jij wilt, maar naar Gods wil.

Wanneer we het Woord aannemen, de boodschap horen en ernaar luisteren, dan kan het feest van Kerstmis ons veranderen. Dan kunnen we het leven in een ander licht gaan bekijken. Dat gaat dus niet zonder risico’s Het is niet zo dat ons alle leed bespaard zal worden. De duisternis wordt niet opgeheven, maar de duisternis kan het licht dat we gekregen hebben ook niet overmeesteren. Het licht blijft zich verzetten. In vertrouwen op God kunnen we het nieuwe leed wel verdragen, want we weten dat we ervan verlost zullen worden. Het verhaal rond het kind Jezus is er een van gevaren, van dakloos zijn, van koning Herodes die Jezus wil vermoorden en daarvoor alle jongetjes laat vermoorden. Uiteindelijk wordt Jezus in Jeruzalem ook vermoord, maar we mogen ook geloven dat God Hem opwekt.

Het Woord aannemen, betekent dat je dat alles doorstaat. Dat je leeft in deze wereld met lijden en dood en tegelijkertijd staat in het koninkrijk van God, waar alle mensen vrij zijn en in gerechtigheid en vrede mogen leven. Christen zijn betekent dat je leeft alsof dat koninkrijk er al is, want het is begonnen met de geboorte van Jezus en door alles heen, wordt het waar. Het is ervaarbaar in jouw leven, in mijn leven, in het leven dat we hier als kerk met elkaar delen. Je door Kerstmis laten veranderen betekent dat je leeft in gerechtigheid ondanks het onrecht in de wereld, dat je vrede brengt, dwars door alle ruzie en oorlog heen. Dat mensen aan jou kunnen merken dat de verlossing van dit alles is aangebroken.

Dat klinkt misschien allemaal wel mooi, maar wat kun je nu praktisch hiermee? Iedereen vrede toewensen is leuk, maar hoe werk je nu echt aan vrede, hoe komt dat koninkrijk van gerechtigheid en vrede nu echt dichterbij? Daarvoor is natuurlijk geen eensluidend antwoord te geven. Maar daarvoor juist hebben we naar de tekenen van de tijd moeten kijken. Hebben we ons eigen leven moeten onderzoeken en zien wat er mis is. Hebben we moeten zien, wat er in de wereld gebeurt. En als je dat weet, dan komt het neer op keuzes maken. Dat is dat veranderen. Veranderen van consumptiepatroon, van je manier van omgaan met mensen uit je omgeving, belangstelling tonen voor iemand die depressief of bedroefd is, conflicten niet uit de weg gaan, maar oplossen. Inderdaad is dat niet gemakkelijk en zeker niet zonder risico’s. Uiteindelijk ging Jezus er ook aan onderdoor, maar in navolging van Hem komt Gods koninkrijk echt dichterbij.

Wanneer we echt de duisternis in ons leven en onze wereld durven zien en ervaren, dan kan Kerstmis het begin van verandering zijn.

Kerstmis is een feest dat cliché kan worden, niet meer dan een aanleiding voor een leuk feest of een mooie vakantie, een reden om nog meer te kopen, te geven en te krijgen aan en van mensen die dat helemaal niet nodig hebben. Liefde geven aan mensen van wie je toch wel houdt. Wanneer we echter de duisternis om ons heen hebben gezien en ervaren, dan kan Kerstmis meer betekenen. Dat we liefde mogen geven aan degenen die dat niet ontvangen, mogen geven aan mensen die niets hebben, dat we iets kunnen veranderen in ons leven en met ons leven aan deze wereld. Dan is Kerstmis het begin van die verandering, de blij makende boodschap dat het eens anders zal zijn en dat wij in die verandering mee mogen gaan, aan die verandering mee kunnen werken.

Kerstmis is het begin van de omvorming

Op de eerste zondag van de Advent vertelde ik dat mens en natuur in de war zijn. We kennen onze seizoenen niet meer. De boodschap van Kerstmis vervlakt tot een romantisch of gezellig samen zijn met de mensen van wie je houdt. In feite wat de meesten van ons doen met Kerstmis. Maar als we de weg van de Advent echt zijn gegaan, dan kan Kerstmis het begin van de bevrijding zijn, het begin van de omvorming. We krijgen de kans om steeds meer te worden als Jezus zelf, een teken van Gods liefde op aarde dat alle mensen kunnen zien en ervaren. Laten we zo de blijde boodschap van Kerstmis verspreiden. Een zalig Kerstfeest toegewenst.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus