Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Het volk dat leeft in duisternis, zal een groot licht ontwaren. Deze woorden klinken elk jaar weer in de kerstnacht. Dat zal ongetwijfeld de ervaring zijn geweest van de bevolking van Bommelerwaard. U hebt waarschijnlijk wel gehoord hoe zij bijna twee dagen zonder electriciteit en verwarming hebben moeten leven doordat een apache helikopter tegen een hoogspanningsmast was gevlogen. Voor die mensen was het een ware verlossing toen de electriciteit en verwarming was gerepareerd. De woorden licht in de duisternis staan centraal met Kerstmis. We ervaren dit letterlijk door in de donkere dagen voor Kerstmis steeds meer adventskaarsen aan te steken, door op een gegeven moment een kerstboom met al zijn lichtjes in de woonkamer te zetten. Kerststerren en kersttrapjes verschijnen voor de ramen. Op de een of andere manier proberen mensen, gelovig of niet, de donkere decemberdagen wat lichter te maken.

Wat is dat voor een licht? Wat betekent het dat 2000 jaar geleden een kindje geboren is, van wie we weten dat hij 33 jaar later stierf?
Het probleem met Kerstmis is niet dat ze niet door voldoende mensen gevierd wordt. Dat is juist de kracht van dit feest. Deze kracht brengt echter ook een zwakheid met zich mee. Woorden vervlakken, betekenissen vervagen. De boodschap ‘vrede op aarde’ wordt ‘breng tijd door met de mensen van wie je houdt’. Op de eerste zondag van de Advent noemde ik al de film ‘Love actually’. Steeds weer klinkt de boodschap dat je met Kerstmis mag zeggen dat je van iemand houdt. Dit wordt in de film vooral romantisch opgevat. Dat het met Kerstmis juist gaat om de liefde die dat overstijgt, liefde die naar alle mensen uitgaat, vooral ook de vijanden, de uitgestotenen, alle mensen met wie je je liever niet inlaat, dat zijn de filmmakers waarschijnlijk vergeten. En deze film is maar een voorbeeld van deze bredere tendens om van Kerstmis een feest van lief zijn en gezelligheid te maken.

Natuurlijk zijn warmte en gezelligheid met familie en vrienden belangrijk, zelfs noodzakelijk. Maar waarvoor zit u dan hier en niet bij uw familie? Misschien omdat het een extra feestelijk tintje geeft aan de andere feestelijkheden of misschien omdat u beseft dat er nog meer is dan dat. Het licht van Kerstmis is meer dan gezelligheid in koude en donkere maanden. Maar wat is dat meer dan? Wat betekent het nou dat er zo’n 2000 jaar geleden een kindje geboren is, van wie we weten dat Hij 2000 later zal sterven?

De geboorte van Jezus is niet een leuk nieuwtje, maar zet bevrijding in gang.

In het evangelie gaat het om de geboorte van een koningskind. U weet misschien nog wel hoe het was toen prinses Amalia geboren werd. Voor een land is het groot nieuws als er een nieuw koningskind geboren wordt. Maar de geboorte van Jezus is natuurlijk meer dan dat. De geboorte van Jezus zet iets in beweging, bevrijding. In feite is de geboorte van Jezus, volgens het evangelie in een stal in Bethlehem een aanklacht. Keizer Augustus laat mensen grote afstanden afleggen omdat hij belastingen wil innen. Een zwangere vrouw moet met gevaar voor zichzelf en haar kind op pad. Er is geen plaats in de herberg en uiteindelijk moet ze in een stal slapen. Het koningskind heeft niet eens een bed, maar ligt in de voerbak met wat stro. In het verhaal staan twee vorsten tegenover elkaar: de machtigste is keizer Augustus. Hij laat mensen naar hun geboortedorp gaan, hij verovert een groot deel van de wereld en brengt haar zijn vrede, de pax Romana. Jezus is machteloos, geboren in een stal. Voor hem verschijnen engelen, verschijnen hemelse heerscharen, een soort leger van God. Augustus zet met zijn bevel de wereld in beweging, maar Jezus zal vanaf zijn geboorte de wereld in beweging houden. Vanaf zijn geboorte is Jezus’ leven een aanklacht tegen onrecht en deze aanklacht duurt tot op de dag van vandaag voort. Ook nu is er in Bethlehem een wantoestand. Mensen hoeven niet naar hun geboortedorp, sterker nog, ze mogen helemaal niet reizen. Overal zijn grensposten, waar Israëlische soldaten mensen tegenhouden en in ruil voor informatie aan de geheime dienst mag men door. Wie die informatie niet wil of kan geven, wordt niet doorgelaten, ook al is men ernstig ziek of in levensgevaar. Iemand heeft me gezegd dat als de herders en drie wijzen nu het kindje Jezus zouden willen bezoeken, ze niet langs de zogenaamde veiligheidsmuur geen konden komen.

De muur in Bethlehem

Het stalletje in Bethlehem is nog steeds een aanklacht tegen onrecht, maar tegelijkertijd hoop en die hoop zet mensen in beweging.
Toch blijft het in het evangelie niet bij een aanklacht van mensen die met gevaar voor eigen leven op pad moeten en voor wie er geen plek is, een ervaring die menig vluchteling van vandaag heeft. De geboorte van Jezus geeft ook hoop. Met Jezus wordt een verlosser geboren die het koninkrijk van God, Gods heerschappij in plaats van Romeinse overheersing, eens laat aanbreken. Een einde aan armoede en onderdrukking, van uitsluiting en veroordeling. De mensen die als eerste het nieuws van Jezus’ geboorte hoorden, de herders in het veld, wisten dat er nu verandering zou komen. Als je weet dat onrecht en lijden eens zullen ophouden, kun je ze beter verdragen. Je neemt eigenlijk een voorschot op wat je bij de verlossing zult krijgen. Je bent niet meer bang voor de onderdrukking, maar je durft je ertegen te verzetten. Vijandige soldaten kunnen je niet meer tegenhouden, want je weet: eens mag ik wel langs die grenspost, eens mag ik wonen op een plek waar ik veilig ben. Er komt een dag dat ik net zo goed meetel als alle andere mensen. Het nieuws van Jezus’ geboorte is het begin van die bevrijdende beweging. De blijde boodschap van Jezus geboorte geeft mensen hoop en maakt ze vrij om te leven zoals God het bedoeld heeft, als kinderen van God en broeders en zusters van elkaar.

Het goede nieuws van Kerstmis zorgt voor verandering, hoop op verbetering die de verbetering zelf al mogelijk maakt.
Het staat altijd zo schattig, het kerststalletje met een babytje, de os en de ezel erbij, herders en koningen neergeknield, engelen die Gloria en Excelsis Deo zingen en dat alles voor de ogen van een verraste Jozef en Maria. Maar dat schattige is niet de kracht van Kerstmis. Het zijn de ervaringen van onderdrukking, gevaar, geen thuis hebben die Kerstmis zo’n belangrijk feest maken. Want dat de Zoon van God, de de lang verwachte verlosser en de nieuwe koning David, dat alles zelf ondergaat, betekent dat er een einde aan komt. En dat maakt het lijden niet langer uitzichtloos, maar iets wat je kunt verduren, waartegen je je kunt verzetten en waarvan je bevrijd kunt worden. Het is die hoop die licht in de duisternis is, die hoop die we vandaag weer vieren.

Hier bijeengekomen in deze kerk vieren we het Kerstfeest. We vieren dat er licht komt in de duisternis, dat de verlosser geboren is, een nieuw begin, pril, zwak als een pasgeboren kindje, maar wanneer je in die verandering gelooft, kan het sterk worden, nieuw leven geven en als we het paasverhaal mogen geloven, eeuwig leven. Ik wens u een zalig Kerstfeest.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus