Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

De kerk heeft ons dom gehouden! Dat hoor je nogal eens als je met katholieken praat die de kerk de rug toe hebben gekeerd. Ze uiten dan hun frustratie die veroorzaakt is door de snelle overgang tussen de kerk voor het Tweede Vaticaans Concilie en de kerk van daarna. Dingen die voor de jaren ’60 uit den boze waren, werden vrij kort daarna gedoogd, zelfs de normaalste zaak van de wereld. Mensen zien vaak niet in dat het eerder een verandering is in onze samenleving, waar de kerk een deel van is, dan iets wat puur van de kerk is.
Toch zou het ook goed zijn als mensen zich de vraag zouden stellen of ze zich niet dom hebben laten houden. In diezelfde tijd waren er ook mensen die wel vragen durfden te stellen, die zich actief inzetten voor een andere kerk. Ook voor vandaag kunnen we de vraag stellen: Waar is de kritische christen van vandaag? We zien veel christenen die meegaan in een massachristendom zowel aan katholieke als aan protestantse zijde. Denk maar aan de katholieke jongerendagen of de vele pelgrims die naar Lourdes gaan. Aan de andere kant, bij de protestanten zie je de grote Pinksterbewegingen. Er is een Refodome bij Barneveld, waar 6000 mensen in kunnen. 20% van de Nederlanders gelooft dat de wereld in 7 dagen geschapen is. Is dat het niveau van het christendom van vandaag?

Mogen christenen wel zo naïef blijven?

En dat terwijl atheïsten zich aan het mobiliseren zijn. In Groot-Brittannië zijn bussen met de boodschap dat God niet bestaat. Deze week stond in Trouw dat ziekenhuizen hun geestelijke verzorgers maar door kerk moesten laten betalen. Het was geen taak van de overheid. Kan ons christendom in een samenleving die God niet echt nodig lijkt te hebben en die op allerlei manieren geloof ontkracht of uit de samenleving bant, alleen overleven in mensen die de wetenschap en de rede bewust buitensluiten en naïef het bestaan van fossielen verklaren als een wonder? Is dat de toekomst van het christendom, waarvoor zoveel mensen vervolging hebben ondergaan? Was hun geloof dan naïef?

Geloof en weten

Het evangelie vertelt ons over de Ongelovige Tomas. Hij wil wonden zien. Dan pas kan hij in de verrijzenis geloven. Tomas staat hier niet model voor ongeloof, maar juist voor het niet accepteren van een gemakkelijk spiritueel geloof. Tomas wil de wonden zien, hij wil zijn handen in de wonden steken. Hij accepteert geen gemakkelijke oplossing voor de kruisdood. Hij wil alleen geloven in een Jezus met wonden. Aan de andere kant staat er ook: zalig zij die geloven zonder te zien. Dit komt vaker voor in het Johannesevangelie. Tekenen zijn niet zo maar bewijzen zodat je in God en Jezus gelooft. Ze leiden niet zomaar tot geloof. Ze helpen de gelovige als die de tekenen gelovig wil bekijken.

De christen mag niet dom blijven

De gelovige mens mag niet naïef geloven, niet verlangen dat alles door de kerk wordt voorgekauwd. De kerk houdt mensen niet dom. De mensen zijn zelf dom, omdat ze de moeite niet nemen om zelf na te denken. De mensen die roepen dat de kerk ze dom heeft gehouden, staan naast mensen van dezelfde generatie die zich hebben georganiseerd en die zich hebben ingezet voor een andere manier van kerk zijn en een ander geloof. Deze mensen staan dichtbij de kerk zoals wij die hier voorstaan.

Fides quarens intellectum

Al in de vroege Middeleeuwen gold het adagium van Anselum van Cantebury, de hoftheoloog van Karel de Grote: fides quarens intellectum: mij uitgelegd als de taak die iedere gelovige heeft om zelf te gaan zoeken naar inzicht. Terwijl je weet dat je niet alles zult kunnen bevatten, heb je de plicht om de grenzen van het menselijke inzicht op te zoeken. Alleen dan neem je de uitdaging aan om zelf het geloof te begrijpen in het hier en nu. Alleen dan kun je het geloof dat ons is overgeleverd, je eigen maken. Alleen zo kun je zelf groeien in je geloof.

Uitgedaagd geloven

Dat is de uitdaging van vandaag. Nu is er geen kerk meer die we de schuld kunnen geven van onze eigen domheid. Wie nu nog dom wil zijn in geloof, durft de uitdaging niet aan om zelf te gaan zoeken. Tomas ging die uitdaging wel aan. Hij accepteerde geen gemakkelijk geloof, geen naïviteit, geen geloof zonder de realiteit: alleen een Christus mét kruiswonden. Dat is doorleefd geloof en dat is het geloof dat wij op onze beurt weer mogen overdragen aan de mensen van vandaag, want dat geloof is de moeite waard.

Uitgedaagd geloof

Johannes houdt ons twee belangrijke geloofshoudingen voor: geloven zonder te zien, dat wil zeggen dat we geen bewijzen nodig moeten hebben om te geloven. Het zou anders geen geloof meer zijn. Maar hij houdt ons ook geen gemakkelijk geloof voor. We moeten wel Christus’ wonden voelen. We kunnen niet geloven in deze 21e eeuw zonder de uitdaging van de moderne tijd aan te gaan. Het is noodzakelijk te geloven met wetenschap, met anders gelovigen en met atheïsten. We kunnen hen niet uit- of buitensluiten, maar alleen maar met hen het gesprek aangaan. Als we zelf durven te twijfelen, kunnen we door de twijfel heen groeien in ons geloof. Dat is het geloof op zoek naar inzicht.

Gods volk onderweg

De kerk houdt mensen niet dom, maar bestaat uit mensen die zich een weg zoeken door het leven, langs alle obstakels en uitdagingen. De kerk is onderweg en leert met vallen en opstaan. Die kerk zijn wij, een uitgedaagde en beproefde kerk, maar ook een kerk die nog een lange weg te gaan heeft, op zoek naar het heilige land, een kerk die groeit in geloof en leven.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus