Leiding geven kan heel moeilijk zijn. We leven in een tijd van autonomie, zelfbeschikking. We zijn allemaal individuen die zelf onze levenswijze bepalen. Leefden we vroeger nog binnen bepaalde vaste structuren en tradities, vandaag mogen we zelf ons leven inrichten. Er zijn steeds minder patronen die bepalen hoe je moet leven. Je opleiding, beroep, levenspartner, wat je gelooft, je kunt het allemaal zelf regelen. Toch is het individualisme niet alleen een vrijheid. De socioloog Peter Berger spreekt van een ‘heretical imperative’, je bent verplicht een ketter. Dat wil zeggen dat je niet zonder meer orthodox binnen een bepaalde gemeenschap kunt zijn, omdat we voor alles een alternatief aangeboden krijgen. We hebben een verplichting tot kiezen, omdat bijna niets meer vanzelfsprekend voor ons is. In deze tijd van zelfbeschikking en autonomie, van het wegvallen van vanzelfsprekendheden, is het moeilijk te geloven in een God als herder.

Herder of dief

Jezus doet in het Johannesevangelie, waar we vandaag uit lezen, harde uitspraken. Hij maakt het verschil duidelijk tussen de herder die door de deur komt en de dief die ergens anders naar binnen klimt. Jezus is ook de deur voor de schapen, de poort naar redding. Johannes schrijft dit over Jezus, omdat in zijn gemeenschap mensen het geloof de rug toekeerden, omdat ze niet in Jezus als messias konden geloven. Johannes geeft in zijn evangelie duidelijk aan dat alleen via Jezus redding mogelijk is. Andere gemeenschappen zijn rovers. Ze redden je niet, maar maken misbruik van je om er zelf beter van te worden.

Ook in onze tijd kennen we dergelijke gemeenschappen, sekten, waar mensen op verschillende manieren misbruikt worden. De leiders worden er beter van. Maar niet alleen sekten gebruiken mensen om er beter van te worden. Er is een breed scala van religieus en zingevend aanbod, van workshops tot boeken en dvd’s. Dit aanbod is commercieel opgezet, ze misleiden mensen door hun geluk te beloven en daarvoor flink te laten betalen.

Terwijl ik dit zeg, moet ik wel voorzichtig zijn. De geschiedenis van het christendom leert ons namelijk dat ook de gevestigde kerken hun macht misbruikt hebben, zich verrijkt hebben ten koste van gelovigen die door prediking waren bang gemaakt. De kerk is een onderdrukkend instituut geweest. Het is dan ook niet vreemd dat sommige mensen de kerk niet als een betrouwbare herder kunnen zien.

In feite sluit de kerk hier aan bij een lange bijbelse geschiedenis van herders van het volk van God. Mozes, de rechters, de koningen en hogepriesters, allemaal hebben ze de taak gekregen het volk van God goed te leiden en te besturen. De profeet Ezechiël vertelt hoe God een einde zal maken aan alle andere valse herders en dat Hij zelf als herder zal komen. Wij christenen zien daarin Christus. Jezus noemt zichzelf dan ook de goede herder.

Toch heeft ook Jezus zijn herdersschap weer overgelaten aan mensen, aan de apostelen – denk maar aan zijn opdracht aan Petrus: Weid mijn schapen – en via de appostelen aan de bisschoppen en pastoors. De kerk kent een hele hiërarchie van pastores, mensen die zich als herders opwerpen om aan Gods volk leiding te geven.

Wat is dan het verschil tussen de pastores en de valse herders uit de profetie van Ezechiël of de rovers uit het evangelie? Wat garandeert u dat uw bisschoppen en pastoors geen misbruik van u maken. Er is natuurlijk geen garantie en ook binnen onze kerk kan misbruik van gelovigen voorkomen, maar als het goed is volgen de pastores Jezus als herder na. Dat betekent dat ze geen macht behoren te zoeken, geen zelfbevestiging en zeker geen zelfverrijking. Een goede pastor is eerder zoals Jezus bij het Laatste Avondmaal die de voeten van de leerlingen wast, dan een autoriteit die u gaat vertellen wat u moet doen.

Daarin komen de individualistische cultuur van vandaag en het christelijk herdersschap bij elkaar. Juist vanuit het feit dat u zelf uw keuzes maakt, zelf over uw levenswandel beschikt en het niet accepteert als de kerk uw leven probeert te bepalen, zorgt ervoor dat pastores herder kunnen zijn zoals ezus dat was: geen machtsfiguur, maar iemand die betrouwbaar is, u probeert bij te staan en voortdurend naar Jezus wijst. In die zin krijgen de oude betekenissen van de priester weer naarvoren. Vroeger zei men dat de priester een alter Christus, een andere Christus en een man Gods was. De priesters, diakenen en bisschoppen, alle pastores van nu, kunnen dat zijn voor zover zij zichzelf in de schaduw van Christus plaatsen, zichzelf uit het zicht halen om alleen maar Christus zichtbaar te laten worden.

Ook in deze tijd hoeven we niet alles zelf uit te zoeken.

We leven in een tijd van zelfbeschikking. Er zijn weinig vanzelfsprekendheden. We kunnen ons leven zelf inrichten. Toch wil God onze herder zijn. Toch geloven we in een God die ons leven richting wil geven. Die richting kunnen we vinden in de Bijbel, in de geloofstraditie en in onze eigen geloofsbeleving. We kunnen die richting vinden, maar zij ligt niet voor het oprapen. Het is een zoektocht. De kerk wil een plaats en gemeenschap zijn waar we samen die richting kunnen zoeken. We vinden dan een richting waar we als Gods volk naartoe mogen gaan, maar ook een richting voor ons individuele leven. De pastores, de herders van de kerk, willen hierbij graag helpen. Niet als autoriteiten, maar als begeleiders. Mensen die geschoold zijn in theologie, die getraind zijn in pastorale vaardigheden en in wie de kerk als geheel haar vertrouwen heeft uitgesproken, wat zij heeft bekrachtigd met een wijding.

Deur naar de redding

Er is maar één goede herder, er is maar één deur die naar redding leidt en dat is God zelf. De God die wij hebben leren kennen in Jezus Christus en die we hier samen mogen ontmoeten in het Woord en in brood en wijn. Laten we dan open staan voor de leiding die God ons geeft en Hem ons laten helpen met de vele keuzes die we in ons leven mogen en moeten maken.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus