Oud-Katholieke
Parochie
Sint Willibrordus
Arnhem
Worden bankiers gesteund door het evangelie?
Petrus en Paulus: totaal verschillend
Wij zijn een bouwwerk van de Geest
Het ontvangen van de communie is een opdracht
Veertigdagentijd: er even tussenuit
Het kerstverhaal anders verteld
Kerstmis: de bevrijding is begonnen
Geloven is niet mogelijk zonder ervaring
Maria Magdalena, de apostelgelijke
Mijn juk is zacht, mijn last is licht
Geen consumenten maar een herderlijk volk
Geen bevrijding zonder bekering
Kunnen we weer leven in de geest van het martelaarschap?
Willen wij nog wel leiding ontvangen?
We verrijzen nu al uit de dood
"Wees blijde temidden van het lijden"
Opdracht van de Heer in de tempel (Maria Lichtmis)
Kind dopen antwoord op openbaring God
Bent u degene die komen zou of moeten we een ander verwachten?
De rijke man en de arme Lazarus
De eerste en de laatste plaats
|
|
Geboorte van Johannes de Doper
Preek van pastoor Remco Robinson
Waarom was er de zondvloed als God mensen vergeeft?
In veel kinderbijbels en op veel christelijke scholen wordt het verhaal van de ark van Noach verteld. Met veel enthousiasme kijken de kinderen naar de plaatjes met alle dieren die in de ark zitten. Een lange tijd is dit onproblematisch, maar als de kinderen wat ouder worden, dan komt toch de vraag waarom God bijna alle planten, dieren en mensen laat verdrinken. De reden waarom die vraag gesteld wordt, is dat we de kinderen tegelijkertijd leren dat God liefdevol en genadig is. Dat God fouten vergeeft. Waarom kon Hij het de mensheid nu dan niet vergeven? Waarom liet Hij dan alle planten en dieren ook sterven?
Het antwoord is aan kinderen vaak moeilijk te geven. Het is voor volwassenen al moeilijk te begrijpen dat de Bijbel een boek is met meerdere genres, met verhalen die in verschillende tijden zijn ontstaan en dat het ene verhaal een andere betekenis voor ons heeft dan het andere. Laat staan dat we kunnen uitleggen aan kinderen waarom we de Bijbel als het Woord van God lezen, terwijl er ook zoveel verschrikkelijke dingen in staan. Daarom concentreren we ons bij kinderen maar op de redding van Noach en zijn ark en het nieuwe leven dat hij begint.
Waarom hebben we zo’n dubbel Godsbeeld: toornige, maar liefdevolle God
Voor ons volwassen christenen is daarmee het verhaal nog niet uit. Wij lezen namelijk in het Oude Testament over een God die de mensen een paradijs geeft, Abraham een mooie belofte doet en Zijn volk redt uit Egypte. Maar diezelfde God verwoest Sodom en Gomorra, laat de Egyptenaren in de Rode Zee omkomen en verplicht Joshua tot genocide op de Kanaänitische volkeren. Het is deze God die koning Saul verwerpt omdat hij niet alles en iedereen van de volkeren vernietigt, maar de machtspotentaat David is een koning naar Zijn hart. Nu kunnen we natuurlijk zeggen dat er een verschil is tussen de Godsbeelden in het Oude Testament en de beelden die Jezus ons geeft. Van Jezus leren we meer over God als een liefdevolle Vader en een God die vergeeft. Maar dan lezen we niet het hele Nieuwe Testament, want ook Jezus geeft waarschuwingen en vertelt over mensen die buiten geworpen worden bij het oordeel, waar geweeklaag zal zijn en tandengeknars. De God van Jezus is blijkbaar ook niet alleen maar lief en vergevend.
Velen van u zijn opgevoed met een dubbel Godsbeeld, een liefdevolle, maar ook toornige God. Velen zijn ook opgevoed met een sterk zondebesef, met angst. Het werd de ouderen onder ons waarschijnlijk duidelijk ingeprent waar de zonde uiteindelijk toe leidt. De theoloog Jean Delumeau spreekt van een pastoraat van de angst. Door de beelden van de hel en de straffen die erbij hoorden, probeerde de kerk de mensen op het rechte pad te houden. Tegenwoordig kijken we daar anders naar, belichten we vooral de liefdevolle God en de vergeving. Maar de vraag is of dat recht doet aan het evangelie.
Johannes en Jezus
Het verschil tussen de toornige en liefdevolle God vinden we ook terug in de prediking van Johannes. De profeet die in het evangelie als neef van Jezus en zijn wegbereider wordt afgebeeld, gebruikt ook harde beelden. Beelden van de bijl die al aan de wortel staat, de wan die klaar staat om het kaf van het koren te scheiden. In Johannes wordt duidelijk hoe de liefdevolle God en de toornige God met elkaar verbonden zijn. Het is de liefdevolle God die de mens geschapen heeft en een plek wilde geven in het pardijs, maar door de zondeval en haar slechtheid verliest de mens haar paradijs. De mens die het kwade doet, maakt God boos, toornig en het is door boete te doen dat God weer vergevingsgezind kan zijn, weer een liefdevolle Vader. Met zijn boeteprediking bereid Johannes de weg van Jezus voor.
Johannes voelde zich geroepen om de komst van de Messias voor te bereiden. Uit het evangelie blijkt dat Johannes het idee had dat de Messias snel zou komen, maar tijdens zijn ontmoeting met Jezus, is het hem nog niet duidelijk. Hij vraagt namelijk aan jezus of Hij degene is die men verwacht of dat het heil van iemand anders moet komen. Met de doop van Jezus wordt het Johannes duidelijk.
Geen bevrijding zonder strijd.
Maar waarom nou toch al die boeteprediking, waarom dat dubbele godsbeeld. Om met de vraag van het kind te spreken: Waarom kan God het ons niet gewoon vergeven? Het heeft misschien te maken met de moeilijkheid van de mens om tot bekering, tot omkering te komen. Wij mensen raken erg gehecht onze manier van doen of deze nou goed is of slecht. Zelfs al ervaren we de negatieve consequenties van ons handelen, dan nog blijven we liever bij het oude dan dat we veranderen. Als we geconfronteerd worden met de vraag of we wel in dezelfde lijn door moeten gaan, dan treden er allerlei psychische mechanismen bij ons werking, die ons ervan weerhouden te veranderen. Een duidelijk voorbeeld hiervan vinden we bij allerlei verslavingen. We zijn erg goed in staat te verantwoorden waarom we doen wat we doen. We praten het goed, we bagatelliseren de gevolgen of geven een ander de schuld ervan. Vaak vinden we het gemakkelijker om het veilige bekende ongerief te verdragen dan dat we het wagen om de onbekende weg van de bevrijding te gaan.
Johannes maakt de weg vrij voor de prediking van Jezus. Misschien mogen we hem wel zien als de ploeg die de akker opent, zodat Jezus zijn zaad kan zaaien. Door de mensen bewuster te maken van hun zonden, door hen de gevolgen van hun handelen in te prenten en door hun een duidelijke manier te geven om met het oude leven te breken, namelijk de doop, maakt Johannes het mensen mogelijk om open te staan voor Jezus’ boodschap.
Voorbij aan de zonde
Tegenwoordig zijn we niet meer zo bezig met zonde en bekering. We vinden het moeilijk in een soort laatste oordeel te geloven en geloven toch echt niet meer in een hel en vagevuur. We houden niet van predikers die ons hel en verdoemenis voorhouden en de waarschuwingen uit de Bijbel voor straffen wegens zonden slaan we over of redeneren we weg. En dan zitten we met de vraag, waarom dan de zondvloed. Dat is toch niet iets wat past bij ons godsbeeld. Nou wil ik niet pleiten voor het opnieuw invoeren van het pastoraat van de angst, maar ook wij kunnen niet zo maar voorgaan aan het kwaad dat we tegenkomen in de wereld en zeker niet aan het kwaad wat we zelf veroorzaken. Misschien geloven we niet een laatste oordeel, maar geloven dat het niets uitmaakt of je de meest vreselijke misdaden en gruwelijkheden begaan hebt of dat je een goed mens hebt proberen te zijn, kunnen we toch ook niet. God is toch ook rechtvaardig.
Misschien past het ons dan om toch een soort zondebesef te hebben, het besef dat we fouten maken, dat we leed veroorzaken, dat we op bepaalde momenten van ons leven niet leven volgens Gods wil. Misschien hebben ook wij een soort Johannes nodig die ons op deze dingen wijst, die de vinger op de wonde legt en roept dat dit zo niet kan. Misschien lukt het ons dan beter om onze zonden te beseffen en ons los te maken van het oude en vertrouwde. Dan kunnen we ons losmaken van de fouten in onze patronen en open staan voor het nieuwe dat het evangelie ons brengt.
De profetische opdracht van de kerk
De profetische stem van Johannes moet weer klinken. Het is de opdracht van de kerk om die stem te doen klinken, naar de wereld toe en naar haarzelf. Daarmee bedoel ik niet dat het de taak van de geestelijkheid is om de gelovigen op hun zondigheid te wijzen. Wij delen namelijk als gedoopten allemaal in die profetische opdracht. Wij moeten voor elkaar profeten zijn, elkaar op onze fouten wijzen en gezamenlijk als Gods volk de wereld op het kwaad en leed wijzen dat door mensen wordt veroorzaakt.
Het ambivalente water
Hoe kunnen we geloven in een God van de zondvloed die tegelijkertijd de God van de bevrijding is? Dat kunnen we door te geloven dat God voor ons een goed leven wil en dat leven volgens Zijn geboden en in de Geest van Jezus de enige manier is om echt te leven. Anders brengen we schade toe aan onszelf en anderen. God wil dat wij vrij zijn. Als we de weg van de begeerte, de zelfzucht en de angst kiezen, dan is er geen vrijheid. Dan zijn we verloren. Maar altijd krijgen we de kans om ons te bekeren. Dat is de kracht van het beeld van het water. Het brengt leven, het wast ons schoon, maar het kan ons ook wegspoelen en doen verdrinken. Water is het teken van de doop. Laten wij leven als gedoopten: vrij, losgemaakt van het oude en op weg naar de bevrijding.