Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

Al meerdere keren ben ik voor een pastoraal bezoek bij mensen geweest die niet bij onze parochie horen, maar die gewoon een pastor of kerk zoeken vanwege een doop of een uitvaart. Aangezien de ‘O’ voor de ‘R’ komt in het alfabet, vinden deze mensen onze kerk eerder dan de Rooms-katholieke kerk. Omdat ik bij de hulpverlening geen nee wil zeggen en het misschien goede PR voor onze kerk is, ga ik zoveel mogelijk oop deze vragen in. Deze bezoekjes hebben me ook in de Arnhemse volkswijken gebracht en toen werd me duidelijk wat een rijke parochie wij zijn. Bijna niemand van onze kerk woont in een kleine arbeiderswoning van Stichting Volkshuisvesting. We hebben vrij veel hoog geschoolde mensen in onze parochie en bijna iedereen heeft wel een goede baan of een goed pensioen. Buiten onze parochie ligt het anders. Met name in de vissersdorpen wonen minder wel gestelde mensen. Armoede blijft echter ver van ons Oud-katholieke bed.

Probleemstelling

Wat kan dan de man van de armoede, Franciscus van Assisi in onze kerk betekenen? U kent het verhaal wel: de rijke jongeman Franciscus komt door oorlog en pest in aanraking met de armoede en ellende in de wereld. Hij bezwijkt bijna aan de schok, maar komt uiteindelijk tot bekering. Hij kiest radicaal voor de armoede en gaat een leven leiden als bedelaar en prediker. Uiteindelijk sticht hij de orde van de minderbroeders oftewel de franciscanen.

Franciscus was lang niet de enige of de eerste die in de Middeleeuwen voor armoede in de kerk pleitte. In de Middeleeuwse steden bestond een rijke kerk die vooral veel met de adel en de rijke burgerij ophad, maar weinig te betekenen had voor de arme inwoners die als dagloners en door te bedelen aan hun dagelijkse kost moesten komen. Verschillende mensen namen aanstoot aan de rijke kerk die vooral naar de pijpen van de adel danste. Naast Franciscus stonden Arnold van Brescia, Sint-Norbertus van Xanten en Sint-Dominicus allemaal de armoede voor. Een kerk die zich niet met bezit en het beheer ervan bezighield, maar die zich uitsluitend wijdde aan de verkondiging en de zielzorg.

Argumentatie

Maar wat betekent die armoede nu? Franciscus geloofde dat Jezus arm was. We hebben gelezen hoe Jezus oproept om al je bezit te verkopen en de opbrengst aan de armen te geven. Franciscus volgde dit radicaal na. Hij leefde alleen maar van wat hij die dag bij elkaar bedelde. Bovendien gaf hij het merendeel daarvan nog weg aan de armen. Als wij allemaal ons bezit zouden verkopen, zouden gaan bedelen, dan zou dat wellicht onverantwoord zijn. Op de eerste plaats hebben we allerlei verplichtingen ten aanzien van onze partners en familieleden. Een dergelijke radicale navolging van Jezus en in zijn verlengde van Franciscus is niet voor iedereen weggelegd, hoewel ik me als priester mag afvragen in hoeverre ik niet aan die oproep gehoor moet geven.

Maar het principe van volgeling zijn van Jezus, waar het Franciscus om gaat, is wel voor iedereen weggelegd. Leven in armoede betekent niet alleen dat je helemaal niets mag bezitten. Het gaat er veel meer om dat je niet leeft om te bezitten. Leven in armoede in de geest van Franciscus gaat radicaal in tegen wat onze maatschappij opvat als een succesvol leven, namelijk een goede opleiding, carrière maken en in weelde gelukkig leven. Leven in armoede breekt hiermee en zet er een ander ideaal voor in de plaats. Je levensgeluk is niet afhankelijk van je opleiding, carrière of weelde. Je levensgeluk hangt af van de mate waarin je Jezus navolgt en doet wat God van je vraagt. Franciscus volgt Jezus op zo’n radicale wijze Jezus na, dat Hij op een wonderbaarlijke wijze mag delen in Christus’ lijden. Hij ontvangt namelijk de stigmata, de wonden van Jezus. Het is een letterlijke manier van gelijkvormig worden aan Jezus, delen in het lijden om ook te delen in de verlossing.

Leven in armoede heeft nog een andere betekenis. Franciscus is erg beroemd om zijn Zonnelied, dat hij op zijn sterfbed schreef. Stervend dankt hij God voor de schepping en hij voelt zich ten diepste hiermee verbonden. Leven in armoede betekent dat je nooit meer neemt dan je nodig hebt, omdat je weet dat alles wat je doet gevolgen heeft voor de rest van de schepping. Je verbonden weten met de rest van de schepping betekent dat je je rijk voelt omdat je mag bestaan samen met al het andere levende. Als we kijken hoe desastreus onze industriële en kapitalistische samenleving is voor het milieu, dan ervaren we hoe waar dit inzicht van Franciscus is.

Conclusie

Franciscus van Assisi houdt ons, christenen, het ideaal van de armoede voor. Bezit afwijzen om je alleen te wijden aan de navolging van Christus. Geen materiële rijkdom nastreven maar je rijk weten omdat je leeft te midden van de rest van Gods schepping.

Afsluiting

Franciscus en zijn tijdgenoten verzetten zich tegen een rijke kerk. Als we kijken naar het bezit van sommige parochies, naar het kapitaal dat onze fondsen beheren, dan kunnen we ons afvragen of het wel de bedoeling is dat er zoveel geld omgaat in de kerk. Sinds mijn aantreden en de verbouwing van de pastorie is onze parochie arm, staan we zelfs in de schuld. Ik moet zeggen dat dit geen comfortabele positie is. Het is moeilijk om een parochie op te bouwen, om gebouwen te onderhouden en te werken aan groei zonder middelen. Soms kijk ik met jaloerse ogen naar de rijkere parochies die zich mooi foldermateriaal en dure restauraties kunnen veroorloven, terwijl wij nog steeds wachten op een aanbieding om een nieuwe stofzuiger te kopen voor onze schoonmaakster. Toch geeft me deze positie ook een goed gevoel. Zeker als ik bij de armere wijken in Arnhem op huisbezoek ga. Ik kom tenminste niet vanuit een rijke positie de armen bezoeken. Maar ik mag in eerlijkheid zeggen dat we als kerk net als zij arm zijn, maar dat we ons toch rijk voelen. We zijn immers in navolging van Christus verbonden met elkaar. Meer hebben we toch niet nodig?

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Inleiding

Probleemstelling

Argumentatie

Conclusie

Afsluiting

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus