Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus

In de Trouw van afgelopen dinsdag stond een boekrecensie van een oud-docent van mij, Frans Jespers. Zijn boek ging over nieuwe vormen van religiositeit, waar hij een tweetal kritische vragen bij stelde: Leiden een aantal van die nieuwe vormen tot zelfoverschatting: je kunt creëren wat je wilt, en veroorzaken ze geen schuldgevoelens bij tegenslagen: het is je karma. Een van de kenmerken van nieuwe vormen van religiositeit is namelijk dat men de onvrede met het bestaan probeert op te lossen vanuit zichzelf, door een andere levenshouding, meditatie en cursussen. Het is een heel andere houding dan die van bestaande religies, zoals de houding van overgave bij de Islam en de houding van onthechting vanuit het boeddhisme. Ook het christendom zoekt het antwoord op de gebrokenheid van ons bestaan niet in de mens zelf. Zoals we vandaag weer hebben kunnen lezen, is de christelijke visie op de relatie tussen God en mens er een van vertrouwen.

Gebrek aan vertrouwen

Tegelijkertijd vertelt de Bijbel ons steeds weer over het gebrek van vertrouwen dat wij mensen hebben. Dat is ook niet zo gek als je erover nadenkt. Hoe zou het voor ons zijn, als we zonder eten en drinken in een woestijn zouden zitten. Zouden we dan niet in opstand komen en God vragen waar Hij nou helemaal mee bezig is? Diezelfde verontwaardiging is begrijpelijk wanneer iemand je zegt dat hijzelf het ware brood uit de hemel is en dat je geen honger of dorst meer zult hebben. Kun je dat geloven? Kun je vertrouwen hebben in zo’n boodschap? Als we verder lezen in het Johannesevangelie, dan zien we ook dat de grote groep mensen die Jezus gevolgd is, nadat hij 5000 mensen te eten had gegeven, weer afdruipt. Ze kunnen de boodschap en uitleg die bij het wonder horen niet aannemen.

Staan wij open voor het andere perspectief?

Dat mensen de moed verliezen, verontwaardigd raken en afdruipen is niet zo gek als we kijken naar wat God en Jezus van ons mensen vragen. Het gaat om het aannemen van iets wat totaal tegen je normale verwachtingspatroon indruist. Wie verwacht immers dat het in de woestijn brood zal regenen of dat we de Messias als voedsel moeten zien? Het is iets wat ons geloof en vooral ons verwachtingspatroon uitdaagt en dan is onze natuurlijke reactie om het af te wijzen. Hier wordt voor ons duidelijk wat God van ons verwacht: een openheid voor een nieuwe orde die misschien wel het omgekeerde is van de bestaande. Een woestijn wordt een plek van redding, een mens wordt voedsel voor eeuwig leven.

Dat laatste was tot voor kort voor de meeste katholieken eigenlijk onderdeel van de bestaande orde geworden. Wie van u is nog opgegroeid met het idee dat de geconsacreerde hostie toegang gaf tot het eeuwige leven? Het staat niet voor niets nog steeds in de liturgie. Maar wie gelooft nog echt dat het eten van een stukje brood je deze toegang verschaft? Als ik zie hoe laconiek mensen tegenwoordig met de communie omgaan, vraag ik me af wat we er nog aan beleven. Huiscommunie wordt niet nodig gevonden, ondanks het feit dat men al maanden, soms jaren niet te communie is geweest. Dan ziet men communie ontvangen in elk geval niet meer als de toegang tot eeuwig leven. Communiceren is een gewoonte geworden op zondag, maar wat het echt voor ons betekent, is maar de vraag.

Brood dat eeuwig leven geeft

Toch heeft Johannes het hier wel over de communie of misschien de voorloper ervan. Het is het brood dat Jezus met twee vissen deelde om 5000 mensen te voeden, het brood dat hij zal breken tijdens het laatste avondmaal, het brood dal de christenen in navolging hiervan breken tijdens de eucharistie of het avondmaal. Datzelfde brood is Jezus’ lichaam. delen in dat brood is delen in de Jezusgemeenschap, het nieuwe volk van God dat wil leven naar Gods Geest, zoals Hij het bedoeld heeft. Het is daarom brood dat tot eeuwig leven leidt, want leven in de Geest van God en Jezus is sterven voor de zonde. Hoewel je lichamelijk nog zult sterven, zul je nooit echt dood zijn. Jezus haalt hier de eindtijd met de opstanding dichtbij, naar het hier en nu. Het eeuwige leven is niet iets wat je ooit eens zult ontvangen in de eindtijd, maar kan je nu ten deel vallen. Wie bij Jezus komt zal geen honger meer hebben, wie in Jezus gelooft zal geen dorst meer hebben. Want voor hen is de verlossing, de eindtijd al aangebroken. Zij zijn al opgestaan. De lichamelijke dood is voor hen maar schijn, want zij hebben nu al het eeuwige leven, vrij van zonden.

Een moeilijke boodschap

Kunnen wij dit nog aannemen? Kunnen wij hier nog in geloven. Het is voor ons misschien net zo moeilijk als de Joden van zijn tijd. Zij geloofden dat zij uitverkoren waren doordat zij via de woestijn bevrijd waren en het manna hadden gegeten. Zijn wij zo anders dan zij? Zitten wij als kerkgangers niet vast in het patroon van een eucharistie op zondag, niet eens elke zondag. Brengt ons dat nog wel het nieuwe leven, de opstanding in het hier en nu? Anders gezegd, laten wij ons op deze wijze door Jezus nog uitdagen om een nieuw leven te leiden?

De uitdaging aannemen

Het verhaal van God met de mens is volgens de Bijbel een verrassende weg die vraagt om vertrouwen, een op weg gaan zonder dat je de bestemming weet. Het begon al bij Abram, het ging vanuit Egypte door de woestijn en ook Jezus daagt ons iedere keer weer uit. Durf je die weg met God te gaan? Durven wij het onbekende in te gaan en te vertrouwen op brood uit de hemel, op woorden die ons tegen de borst stuiten en ons leven te geven aan een gekruisigde. Het is deze houding die God van ons vraagt. Het is deze houding die van onze kerk een missionaire kerk kan maken, een volk geroepen om op weg te gaan en Gods werk te doen, namelijk in navolging van Jezus Gods liefde en vrede bekendmaken aan de wereld. Dat wij ons zo laten omvormen tot zijn volk, is de opstanding hier en nu.

Oud-Katholieke Parochie Sint Willibrordus

Arnhem

Oud-Katholieke Parochie
Sint Willibrordus